ايشان نماز را لشكر خود را دو قسم ساز * ( فَلْتَقُمْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ ) * پس بايد كه بايستند گروهى از ايشان * ( مَعَكَ ) * با تو و نماز گذارند و اقل طائفه واحد است و گروهى ديگر رو با روى دشمن بايستند اصل لام كسر است و سكون آن به جهت استثقال است * ( وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ ) * و بايد كه فرا گيرند آنان كه نماز مىگذارند سلاحهاى خود را از روى حزم و احتياط و گويند ضمير راجع بطايفهء ديگر است و ذكر طايفهء اولى دلالت مىكند بر ايشان و قول اول اصح و اظهر است و سلاح اسم چيزى است كه به آن دفع ضرر كنند از خود و جمع آن اسلحه است چون حمار و احمره * ( فَإِذا سَجَدُوا ) * پس چون سجده كنند نماز گذارندگان * ( فَلْيَكُونُوا ) * پس بايد باشند آنها كه نماز نميگذارند * ( مِنْ وَرائِكُمْ ) * از پس شما در برابر دشمن خطاب به پيغمبر است و طائفهء كه با او نماز ميگذارند بر سبيل تغليب مخاطب بر غايب و چون اين گروه يك ركعت نماز بگذارند بصف لشكر باز روند * ( وَلْتَأْتِ طائِفَةٌ أُخْرى ) * و بيايند طائفه ديگر كه * ( لَمْ يُصَلُّوا ) * نماز نگذارده‌اند و پاس ميداشته‌اند شما را * ( فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ ) * پس بايد كه بگذراند با تو يك ركعت ديگر را * ( وَلْيَأْخُذُوا ) * و بايد كه بردارند ايشان نيز با خود * ( حِذْرَهُمْ ) * آلتى كه بدان حذر ميكنند از دشمن چون سپر و خود و زره * ( وَأَسْلِحَتَهُمْ ) * و سلاحهاى خود را كه بدان جنگ ميكنند چون شمشير و حربه و نيزه و كمان و تير به جهت شدت احتراز از عدو و نكته در ايراد فليصلوا بدون اخرون و فلتصل حمل كلام است يك بار بر لفظ و بار ديگر بر معنى كقوله وَإِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا كه اقتتلا واقع نشده پس بيان حكمت مىكند در وجوب اخذ سلاح بقوله * ( وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُوا ) * دوست ميدارند آنان كه كافر شده‌اند و تمنا ميكنند * ( لَوْ تَغْفُلُونَ ) * آن را كه غافل شويد * ( عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ ) * از سازهاى حرب خود * ( وَأَمْتِعَتِكُمْ ) * و از متاعهاى خود چون البسه و رخوت * ( فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُمْ ) * پس حمله آورند بر شما * ( مَيْلَةً واحِدَةً ) * يك حمله و هر چه باشد ببرند و چون در بعضى احيان حمل اسلحه موجب مشقت كثيره است از اينجهت در تخفيف مشقت آن وضع سلاح كرده ميفرمايد كه * ( وَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ ) * و هيچ گناهى نيست بر شما * ( إِنْ كانَ بِكُمْ أَذىً ) * اگر باشد بشما رنجى * ( مِنْ مَطَرٍ ) * از باران كه گران گرداند اسلحه را * ( أَوْ كُنْتُمْ مَرْضى ) * يا باشيد بيماران و ناتوانان در حمل سلاح * ( أَنْ تَضَعُوا ) * در